عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
71
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
روزگاران - طىّ مدارجى بلند از سلوك عملي وعلمي است ، پس بناگزير كاشاني آن مقدّمات را از نطنزى فرا گرفت تا أستاذ أو را به اين نكات بلند رهنمون شود . نيز شايد كاشاني ، فصوص را در محضر همين أستاذ فراگرفته باشد . أو تا پايان عمر نطنزى ، همچنان با أو در ارتباط بوده است واز ارشاد أو برخوردار ، چه خود مىنويسد : « تا بعد از وفات شيخ الاسلام مولانا وشيخنا نور الملة والدين عبد الصمد نطنزى مرشدى كه دل بر أو قرار گيرد نمىيافت » . وچون نطنزى بسال 699 ه . ق وفات يافته است وبنا بر آنچه پيش از اين گفتيم زندگى صوفيانه كاشاني در فاصلهء ميان سالهاى 675 تا 680 ه . ق آغاز شده است مىتوان نتيجة گرفت كه أو دو دهه تا دو دهه ونيم از نطنزى استفاده كرده است . 2 - مولانا شمس الدين كيشى امّا در همين سألها با ارشاد واذن خود نطنزى از محضر شيوخ ديگرى نيز بهره برده است « 1 » . مىدانيم كه « نسبت خرقهء أرادت ونسبت تلقين ذكر از دو شيخ مذموم است امّا در نسبت صحبت محمود است ليكن بشرط أجازت يا فوت شيخ اوّل » « 2 » . بر اين أساس ، در همين سألها كاشاني شيوخ صحبتي داشت كه به تشويق نطنزى به آنها مىپيوسته است ، بنا بر سخن خود أو : « وبعد از آن بصحبت مولانا شمس الدين كيشى رسيدم ، چون از مولانا نور الدّين شنيده بودم كه در اين عصر مثل أو در طريق معرفت كسى نيست » . از همين نامه مىتوان دريافت كه كيشى ( مولانا شمس الدين محمّد بن أحمد الحكيم
--> ( 1 ) . مترجم محترم « اصطلاحات الصوفيهء » كاشاني ، آقاى محمد خواجوى در مقدمهء ترجمهاى كه از اين كتاب بدست داده است ، مىنويسد : « شيخ عبد الرزاق مشايخ بسيار ديگرى را هم خدمت كرده وپس از فوت شيخ خود - نور الدين عبد الصّمد نطنزى - به خدمت شيخ شمس الدين كيشى . . . رسيده است وپس از وى - يعنى كيشى - به خدمت نور الدين ابرقوهى و . . . رسيده است » . بنگريد : همان ص 24 . آن گونه كه پس از اين خواهد آمد شمارى از اين مشايخ - همچون شيخ أصيل الدين عبد اللّه كه بسال 685 ه . ق درگذشت - پيش از نور الدين عبد الصمد - - متوفاى 699 ه . ق - ارتحال يافتهاند . بنا بر اين همان گونه كه در متن آورديم ، كاشاني در كنار استفاده از نطنزى وهمزمان با آن - ونه پس از فوت أو - از محضر اين مشايخ بهره جسته است . ( 2 ) . بنگريد : طرائق الحقائق ج 2 ص 310 .